You are here

Sindrom karpalnog tunela

Koren šake (ručje) i šaka su anatomski veoma kompleksne strukture izgrađene od mnogo kostiju, ligamenata, zglobova i mišića. To je veoma složen anatomski i funkcionalni sistem koji pored značaja u stvaralačkom radu čoveka, ima i poseban značaj u sportskim aktivnostima, i često je mesto povređivanja u mnogim sportovima.

„Sindrom karpalnog kanala“ nastaje u slučajevima povećanja pritiska na elemente koji prolaze kroz tzv. karpalni tunel. To su tetive mišića pregibača koji pokreću prste i nerv medijanus koji je zadužen za osećaj i kontrolu pokreta šake. Karpalni tunel predstavlja strukturu koju čine karpalne kosti zgloba ručja sa donje strane povezane međusobno jakim ligamentima, dok sa gornje strane se nalazi čvrsto vezivno tkivo. Opna koja oblaže tetive naziva se sinovijalna opna. Kada dođe do njenog oštećenja ili oštećenja tetiva koje prolaze kroz karpalni tunel, javlja se otok i upala i time se prostor u karpalnom tunelu sužava i počinje da pritiska nerv. Bilo šta što može da dovede do zapaljenja navedenih struktura u ovom tunelu (kanalu), kao što su direktna trauma ili preterana upotreba mišića čije tetive prolaze kroz ovaj tunel, može dovesti do formiranja otoka u navedenom kanalu.

Tačan uzrok oboljenja se ne zna ali uticaj mogu imati sledeći faktori:

- degenerativne promene na kostima i vezivnom tkivu,

- zapaljenje i zadebljanje sinovijalnih omotača tetiva fleksora prstiju,

- preterana upotreba šake kod nekih profesija,

- trudnoća itd.

Najčešće se sindrom karpalnog tunela sreće kao profesionalno oboljenje kod osoba čiji je rad preterano vezan za računar i tastaturu. Kako se sindrom može pojaviti u bilo kom periodu, najčešći je posle pedesete godine života. Takođe, češći je kod žena i pogađa dominantnu ruku.

Bol se obično oseti uveče ili odmah ujutro, praćena ukočenošću zglobova i prstiju. Kako se stanje pogoršava, bol ili osećaj toplote, žarenja se pojavljuje tokom svakodnevnih aktivnosti u kojima se koristi šaka (rukovanje, nošenje kesa, otvaranje flaša, upotreba kompjutera, itd). Osećaj trnjenja i slabost kao i gubitak snage mišića šake se takođe može pojaviti u prstima i palcu izuzev malog prsta. Tegobe se mogu proširiti, i zahvatiti lakat i rame.

Veoma je važan odmor, odnosno, odsustvo opterećenja na zglob ručja i uzdržavanje od aktivnosti koje izazivaju bol i opterećuju tetive, tj. pokreta bacanja, hvatanja, vučenja…Neadekvatno i kasno lečenje vodi u hronična stanja koja se mnogo teže saniraju. Zato je važno na vreme prepoznati simptome i pridržavati se saveta lekara.

Dijagnoza se postavlja na osnovu kliničke slike i specifičnih testova.

Lečenje se prilagođava uzroku i težini simptoma. Konzervativan pristup podrazumeva nošenje ortoze- uloška za zglob, i primenu analgetika. Fizikalna terapija daje dobre rezultate u lečenju sindroma karpalnog tunela. Takođe, u nekim slučajevima se lokalno daju injekcije kortikosteroida. Ukoliko konzervativni tretman ne pomogne, predlaže se operativno lečenje- dekompresija nerva. Naučna disciplina kojoj je zadatak da unapređuje biomehaniku rada prilagođavanjem predmeta sa kojima čovek dolazi u kontakt tokom svog rada naziva se ergonomija.

Uvek je bolja preventiva

Uz posao ili fizičku aktivnost/ sport koji bi mogli da prouzrokuju pojavu ovog sindroma, čak i ako simptomi nisu toliko izraženi, uz par vežbi može se podstaći cirkulacija, a zglob rasteretiti i sprečiti oštećenje

Lagano savijanje i istezanje zgloba:

- ruku, stisnute šake, položiti na sto. Ruku u zglobu lagano savijati napred i nazad

- ruku položiti na sto tako da čitava šaka visi preko ruba stola. Opustiti je, a potom je ispraviti i na kraju zategnuti prema gore. Nakon toga dlan okrenuti prema gore i ponoviti čitavu vežbu

Lagano odmicanje i primicanje dlana

- ruku položiti na sto, dlan okrenuti prema dole. Lagano istezati dlan prema nadlaktici naizmenično u jednu, potom u drugu stranu

- umereno odmicanje i primicanje dlana- ruku položiti na sto tako da dlan seže preko njegovog ruba. Naizmenično istezati ispruženi dlan ulevo, a potom udesno. Nakon toga dlan okrenuti prema gore pa ponoviti iste pokrete

 

 

Literatura:Squissato VBrown G (2014). Carpal tunnel syndrome. CMAJ. 186(11):853. doi: 10.1503/cmaj.131177. Epub 2014 Feb 24.

Burton CChesterton LSDavenport G (2014). Diagnosing and managing carpal tunnel syndrome in primary care. Br J Gen Pract. 2014 May;64(622):262-3. doi: 10.3399/bjgp14X679903.

Huisstede BMFridén JCoert JHHoogvliet P European HANDGUIDE Group (2014). Carpal tunnel syndrome: hand surgeons, hand therapists, and physical medicine and rehabilitation physicians agree on a multidisciplinary treatment guideline—results from the European HANDGUIDE Study. Arch Phys Med Rehabil. 95(12):2253-63. doi: 10.1016/j.apmr.2014.06.022. Epub 2014 Aug 12.

 

Foto: Wikimedia, PublicDomainP., PublicDomainP.

 

Aleksandra Branković
Lekar - savetnik za sportske povrede